คำสมาส คือ คำที่สร้างขึ้นใหม่โดยดัดแปลงจากหลักไวยากรณ์บาลีและสันสกฤต เพื่อให้มีคำใช้มากขึ้นเช่นเดียวกับคำประสม

ลักษณะของคำสมาส

1. เกิดจากคำมูลตั้งแต่สองคำขึ้นไป
2. ต้องเป็นคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต
3. พยางค์สุดท้ายของคำหน้าประวิสรรชนีย์หรือเป็นตัวการันต์ไม่ได้ เช่น ธุระ + กิจ = ธุรกิจ

4. ในการแปลความหมายจะแปลจากคำหลังไปยังคำหน้า เช่น

ราชการ = ราช + การ แปลว่า งานของพระเจ้าแผ่นดิน

พุทธศาสนา = พุทธ + ศาสนา แปลว่า ศาสนาของพระพุทธเจ้า

5. ส่วนมากออกเสียงพยางค์ท้ายของคำหน้า ถึงแม้ไม่มีรูปสระกำกับจะต้องออกเสียงสระอะ เช่น

ชลประทาน อ่าน ชน - ละ - ประ - ทาน

เทพบุตร อ่าน เทบ - พะ - บุด

คำสมาสบางคำไม่ออกเสียงสระตรงพยางค์ท้ายของคำหน้า เช่น

รสนิยม อ่าน รด - นิ - ยม

สมัยนิยม อ่าน สะ - ไหม - นิ - ยม

เกตุมาลา อ่าน เกด - มา - ลา

6. คำบาลีสันสกฤตที่มีคำ พระ ซึ่งกลายเสียงมาจากคำบาลีสันสกฤต วร ประกอบข้างหน้า ถึงแม้คำ พระ จะประวิสรรชนีย์ก็เป็นคำสมาสด้วย เช่น

พระกรรณ พระขรรค์ พระคทา พระจันทร์ พระฉวี

คำประสมและวลีซึ่งมีลักษณะคล้ายคำสมาส เช่น เรียงคำขยายไว้ข้างหน้า ออกเสียง พยางค์ท้ายของคำขยาย มีคำ พระ ประกอบข้างหน้าหรือไม่ก็ประกอบคำขึ้นจากคำที่มาจากภาษาบาลีสันสกฤตทั้งหมด แต่อย่างไรก็ดี คำหรือกลุ่มคำเหล่านี้ไม่จัดเป็นคำสมาส เพราะขาดคุณสมบัติสำคัญบางประการของคำสมาส คือคำที่ไม่ใช้คำสมาส

  การสนธิในภาษาไทย มี 3 วิธี   คือ
1. สระสนธิ คือ   การเชื่อมเสียงของเสียงสระหลังของคำหน้ากับสระหน้าของคำหลังให้กลมกลืนกัน เช่น   วิทย+อาลัย 
เป็น วิทยาลัย มหา + โอฬาร เป็น มโหฬาร ธนู + อาคม เป็น ธันวาคม นร +   อินทร เป็น นเรนทร์ ราช + อุปถัมภ์ 
เป็น ราชูปถัมภ์ สุข + อุทัย เป็น   สุโขทัย

2. พยัญชนะสนธิ คือ   การเชื่อมเสียงพยัญชนะสุดท้ายของคำหน้ากับพยัญชนะหรือสระหน้าของคำหลัง เช่น ราช +   โอวาท
 เป็น ราโชวาท ผล + อานิสงส์ เป็น ผลานิสงส์ นร + อันดร เป็น นิรันดร ศิลป +   อากร เป็น ศิลปากร

3. นฤคหิตสนธิ คือ   การเชื่อมเสียงสุดท้ายของคำหน้าที่เป็นนฤคหิตกับเสียงหน้าของคำหลังที่เป็นสระหรือพยัญชนะให้กลมกลืน
กัน   เช่น ส + อาทาน เป็น สมาทาน ส + อาคม เป็น สังคม ส + จร เป็น สัญจร

Bestview on IE7 at 1024*768 screen and Flashplayer , Active X run. thaieclass@hotmail.com