ประโยคความซ้อน (สังกรประโยค) คือประโยคที่ประกอบด้วยประโยคหลัก(มุขยประโยค)
และประโยคย่อย(อนุประโยค) มารวมเป็นประโยคเดียวกัน โดยมี ประพันธสรรพนาม(ผู้, ที่, ซึ่ง, อัน)
ประพันธวิเศษณ์ หรือบุพบทเป็นบทเชื่อม
ประโยคหลัก (มุขยประโยค) คือ ประโยคที่เป็นใจความสำคัญที่ต้องการสื่อสาร
ประโยคย่อย (อนุประโยค) คือ ประโยคที่ทำหน้าที่ขยายความประโยคหลักให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
ตัวอย่าง
ประโยคความซ้อน |
ประโยคหลัก
(มุขยประโยค) |
ประโยคย่อย
(อนุประโยค) |
ตัวเชื่อม |
ฉันรักเพื่อนที่มีนิสัย
เรียบร้อย |
ฉันรักเพื่อน |
ที่มีนิสัยเรียบร้อย |
ที่
(แทนคำว่า"เพื่อน") |
พ่อแม่ทำงานหนักเพื่อ
ลูกจะมีอนาคตสดใส |
พ่อแม่ทำงานหนัก |
ลูกจะมีอนาคตสดใส
(ทำงานหนักเพื่ออะไร) |
เพื่อ(ขยายวิเศษณ์
"หนัก") |
เขาบอกให้
ฉันลุกขึ้นยืนทันที |
เขาบอก |
ฉันลุกขึ้นยืนทันที
(ขยายกริยา"บอก"
บอกว่าอย่างไร) |
ให้ |
ประโยคย่อย (อนุประโยค) ที่ซ้อนอยู่นี้อาจทำหน้าที่เป็นประธาน บทขยายประธาน กรรมหรือ
บทขยายกรรมของประโยคหลัก (มุขยประโยค)
อนุประโยคแบ่งออกเป็น ๓ อย่าง คือ
๓.๑ นามานุประโยค หมายถึง ประโยคย่อยทำหน้าที่เป็นประธานหรือกรรมของประโยค เช่น
ประโยคความซ้อน |
ประโยคหลัก
(มุขยประโยค) |
ประโยคย่อย
(นามานุประโยค) |
ตัวเชื่อม |
นายกรัฐมนตรีพูดว่า
เยาวชนไทยต้องมีความซื่อสัตย์สุจริต |
นายกรัฐมนตรีพูด |
เยาวชนไทยต้องมี
ความซื่อสัตย์สุจริต
(เป็นกรรม) |
ว่า |
พี่สาวทำให้น้องชายเลิกเล่นเกมได้โดยเด็ดขาด |
พี่สาวทำ้..... |
น้องชายเลิกเล่นเกม
ได้โดยเด็ดขาด
(เป็นกรรม) |
ให้ |
ภาพยนต์เรื่องนี้สอนว่า
ทุกคนควรช่วยเหลือ
สังคมเมื่อมีโอกาส |
ภาพยนต์เรื่องนี้สอน |
ทุกคนควรช่วยเหลือ
สังคมเมื่อมีโอกาส
(เป็นกรรม) |
ว่า |
รัฐสภาจัดงานใหญ่เป็น
เกียรติแก่ผู้แทนราษฎร์ |
.....เป็นเกียรติแก่
ผู้แทนราษฎร |
รัฐสภาจัดงานใหญ่
(เป็นประธาน) |
ว่า |
๓.๒ คุณานุประโยค หมายถึง อนุประโยคที่ทำหน้าที่เหมือนคำวิเศษณ์เพื่อขยายนาม
หรือสรรพนามให้ได้ความชัดเจนยิ่งขึ้น ทำหน้าที่เช่นเดียวกับวิเศษ คุณานุประโยคมักจะใช้
ประพันธสรรพนาม(ที่ ซึ่ง อัน ว่า ผู้) เป็นตัวเชื่อม เช่น
ประโยคความซ้อน |
ประโยคหลัก
(มุขยประโยค) |
ประโยคย่อย
(คุณานุประโยค) |
ตัวเชื่อม |
บ้านสวยที่อยู่บนภูเขา
นั้นเป็นของนักร้องชื่อดัง |
บ้านสวยเป็นของนักร้องชื่อดัง |
ที่อยู่บนภูเขา
(บ้านอยู่บนภูเขา) |
ที่ |
ครูทุกคนไม่ชอบนักเรียน
ที่แต่งตัวไม่สุภาพ
เรียบร้อย |
ครูทุกคนไม่ชอบ
นักเรียน |
ที่แต่งตัวไม่สุภาพ
เรียบร้อย
(นักเรียนแต่งตัวไม่
สุภาพเรียบร้อย) |
ที่ |
คนซึ่งไปรับรางวัลเป็น
น้องสาวของฉันเอง |
คนเป็นน้องสาวของ
ฉันเอง |
ซึ่งไปรับรางวัล
(คนไปรับรางวัล) |
|
๓.๓ วิเศษณานุประโยค คือ อนุประโยคที่ทำหน้าที่ี่ขยายกริยาหรือวิเศษณ์
เรียกว่า วิเศษณานุประโยค โดยสังเกตจากสันธาน เมื่อ จน เพราะ ราวกับ ระหว่างที่ ฯลฯ
เช่น
ประโยคความซ้อน |
ประโยคหลัก
(มุขยประโยค) |
ประโยคย่อย
(วิเศษณานุประโยค) |
ตัวเชื่อม |
นักเรียนถูกลงโทษไม่ให้ออกนอกบริเวณโรงเรียน |
นักเรียนถูกลงโทษ |
ไม่ให้ออกนอกบริเวณ
โรงเรียน |
- |
หล่อนไปทำงานตั้งแต่
ฟ้าเพิ่งจะสาง ๆ
เท่านั้นเอง |
หล่อนไปทำงาน |
ตั้งแต่ฟ้าเพิ่งจะสาง ๆ
เท่านั้นเอง |
ตั้งแต่ |
ข้อสังเกต ประโยคความซ้อนลักษณะนี้ ประโยคผลจะมาก่อนประโยคเหตุ |
ข้อสังเกต ประโยคความซ้อน
- ถ้ามีอนุประโยคทำหน้าที่เป็นนามหรือมีคำ "ว่า" อยู่ในประโยค
เรียกว่า นามานุประโยค
- ถ้าอนุประโยคมีคำว่า "ที่" "ซึ่ง" "อัน" อยู่หน้าประโยค
เรียกว่า คุณานุประโยค
- ถ้าอนุประโยคมีคำว่า "เมื่อ" "เพราะ" "แม้ว่า" อยู่หน้าประโยค
เรียกว่า วิเศษณานุประโยค
|
|
